اگر بزرگسال هستید و می‌خواهید آموزش زبان انگلیسی از صفر را شروع کنید، احتمالاً اولین سؤال این است که «از کجا شروع کنم؟» گاهی حجم زیاد کتاب‌ها، اپلیکیشن‌ها، دوره‌ها و توصیه‌های مختلف آن‌قدر زیاد است که شروع کردن را سخت‌تر از خود یادگیری می‌کند. در حالی که برای هر زبان‌آموز مبتدی، مهم‌ترین کار در ابتدا انتخاب منابع بیشتر نیست؛ بلکه داشتن مسیر مشخص و قابل پیگیری است.

یادگیری و آموزش زبان انگلیسی قرار نیست با حفظ صدها لغت و مطالعه سنگین Grammar شروع شود. در ابتدای مسیر باید بتوانید زبان را در ساده‌ترین موقعیت‌های روزمره فهمیده و به کار ببرید؛ از معرفی خود و پرسیدن اطلاعات ساده گرفته تا صحبت درباره کار، علایق، برنامه روزانه و اتفاقاتی که برایتان افتاده است. بعد از ساخته شدن این پایه، مسیر به‌تدریج از A1 به A2، سپس B1 و در نهایت B2 می‌رسد.

در این مطلب از هیربد، مسیر آموزش زبان انگلیسی از ابتدا را مرحله‌به‌مرحله بررسی می‌کنیم تا بدانید در هر سطح چه چیزهایی باید یاد بگیرید، چطور تمرین کنید و از کجا بفهمید آماده رفتن به سطح بعد هستید.

منظور از «سطح صفر» دقیقاً چیست؟

وقتی می‌گوییم سطح صفر، منظور زبان‌آموزی است که تقریباً هیچ دانش کاربردی از انگلیسی ندارد یا فقط چند کلمه و عبارت پراکنده می‌شناسد. ممکن است مثلاً کلمات و عباراتی مانند:

Hello

Thank you

Sorry

Good morning

را بلد باشید، اما نتوانید جمله‌ای ساده درباره خودتان بسازید.

این وضعیت با سطح A1 تفاوت دارد. در چارچوب CEFR، زبان‌آموز A1 می‌تواند از عبارت‌ها و جمله‌های بسیار ساده برای نیازهای روزمره و اطلاعات شخصی استفاده کند؛ بنابراین اگر هنوز نمی‌توانید چنین ارتباط ساده‌ای برقرار کنید، بهتر است مسیر آموزش زبان انگلیسی را از پایه آغاز کنید.

نکته مهم این است که «صفر بودن» به معنی ناتوانی مطلق در زبان انگلیسی نیست. فقط یعنی باید پایه‌ها را به ترتیب بسازید و انتظار نداشته باشید از همان هفته‌های اول بتوانید مکالمه طولانی داشته باشید.

نقشه کلی آموزش زبان انگلیسی از صفر تا B2 

اگر بخواهیم مسیر و نقشه آموزش زبان انگلیسی از صفر تا B2 را خیلی ساده ببینیم، چهار ایستگاه اصلی داریم:

شروع از صفر → A1 → A2 → B1 → B2

اما هر کدام از این سطح‌ها هدف متفاوتی دارند. جدول زیر را ببینید:

زمان یادگیری زبان انگلیسی از صفر

مدت زمان رسیدن به هر سطح برای همه افراد یکسان نیست. تعداد ساعات مطالعه، کیفیت تمرین، سابقه یادگیری، میزان استفاده از زبان خارج از کلاس و هدف زبان‌آموز همگی تأثیر دارند.

بنابراین بهتر است به جای اینکه بگویید: «من باید در سه ماه B1 شوم.» هدفی کاربردی‌تر تعیین کنید: «تا پایان این مرحله بتوانم درباره تجربه‌های روزمره‌ام چند دقیقه به انگلیسی صحبت کنم.»

مرحله اول آموزش زبان انگلیسی از صفر: رسیدن به A1

در ابتدای آموزش زبان انگلیسی پایه، قرار نیست همه Grammar انگلیسی را یاد بگیرید. تمرکز باید روی ساختن پایه کاربردی باشد. در این مرحله بهتر است با موضوعاتی مثل این‌ها آشنا شوید:

• معرفی خود

• اعداد و ساعت

• روزها و ماه‌ها

• خانواده

• شغل

• کشور و شهر

• غذا و نوشیدنی

• وسایل روزمره

• فعالیت‌های روزانه

• علایق 

از نظر گرامری نیز ساختارهایی مانند to be، ضمایر، صفات ملکی، have/has، there is/there are، Present Simple و سؤال‌های ساده اهمیت زیادی دارند. اما نکته مهم این است که Grammar را جدا از کاربرد یاد نگیرید. مثلاً به جای اینکه فقط فرمول Present Simple را حفظ کنید:

Subject + Verb

از همان ابتدا آن را در زندگی خودتان به کار ببرید:

.I work from home

.I drink coffee every morning

.I don't work on Fridays

حالا Grammar تبدیل به ابزاری برای گفتن چیزی درباره خودتان شده است.

در پایان سطح A1 چه کاری باید بتوانید انجام دهید؟

اگر مسیر آموزش زبان انگلیسی از صفر درست پیش رفته باشد، در پایان A1 باید بتوانید در موقعیت‌های بسیار ساده ارتباط برقرار کنید. مثلاً در کافه:

?Can I have a coffee, please

یا هنگام آشنایی:

.I'm Sara. I live in Tehran. I work in a bank

یا درباره برنامه روزانه:

.I usually get up at seven. I have breakfast and go to work

قرار نیست در این مرحله جمله‌ها پیچیده باشند. هدف، ارتباط ساده و قابل فهم است. اگر هنوز برای گفتن جمله‌ای مثل:

.I live with my parents

مجبورید ابتدا آن را در فارسی بسازید و کلمه‌به‌کلمه ترجمه کنید، بهتر است قبل از رفتن به مباحث پیچیده‌تر، پایه A1 را بیشتر تمرین کنید.

مرحله دوم: A2؛ زبان انگلیسی برای زندگی روزمره 

در A2، زبان‌آموز از جمله‌های بسیار ابتدایی فاصله می‌گیرد و می‌تواند درباره دامنه بیشتری از موضوعات آشنا صحبت کند. در این مرحله، آموزش زبان انگلیسی از صفر وارد بخش جذاب‌تری می‌شود؛ چون کم‌کم می‌توانید با زبان انگلیسی کارهایی انجام دهید، نه اینکه فقط درباره زبان مطالعه کنید. موضوعاتی مانند:

• خرید

• سفر

• حمل‌ونقل

• رستوران

• کار

• سرگرمی

• سلامتی

• آب‌وهوا

• برنامه‌های آینده

• تجربه‌های گذشته

می‌توانند محور تمرین باشند. از نظر Grammar نیز ساختارهایی مانند Past Simple، Future forms، comparative adjectives، adverbs of frequency و modal verbs اهمیت بیشتری پیدا می‌کنند. برای مثال، در A1 ممکن است بتوانید بگویید:

.I like traveling

اما در A2 می‌توانید اطلاعات بیشتری اضافه کنید:

.I like traveling because I can see new places. Last summer, I went to Turkey with my friends

در سطح A2، زبان هنوز ساده است، اما دیگر فقط مجموعه‌ای از جمله‌های جدا از هم نیست.

اشتباه رایج در سطح A2

از مشکلات زبان‌آموزان در این مرحله این است که دائماً دنبال لغت جدید می‌روند. مثلاً امروز ۳۰ لغت درباره سفر یاد می‌گیرند:

airport

luggage

passport

flight

hotel

ticket

اما اگر از آنها پرسیده شود:

.Tell me about your last trip

ممکن است نتوانند بیشتر از دو جمله بگویند. راه بهتر این است که تعداد کمتری واژه را انتخاب کنید و آنها را در چند موقعیت به کار ببرید. مثلاً miss a flight:

.I missed my flight

بعد:

?Why did you miss your flight

و:

?Have you ever missed a flight

عبارتی، اما چند فرصت برای استفاده.

مرحله سوم: B1؛ شروع استقلال واقعی

B1 نقطه مهمی در مسیر آموزش زبان انگلیسی از صفر است؛ چون زبان‌آموز کم‌کم می‌تواند بدون اینکه برای هر جمله به کمک نیاز داشته باشد، منظورش را توضیح دهد. در این سطح باید بتوانید درباره موضوعات آشنا صحبت کنید، تجربه‌های خود را تعریف کنید، دلیل بیاورید و نظر شخصی‌تان را بیان کنید. مثلاً سؤال:

?Do you think working from home is better than working in an office

پاسخ B1 می‌تواند این باشد:

I think working from home is more comfortable because I don't have to commute. However, sometimes I miss talking to my colleagues face to face

این پاسخ هنوز ساده است، اما چند کار را همزمان انجام می‌دهد:

نظر → دلیل → مقایسه → بیان نکته مخالف

همین توانایی‌ها هستند که زبان‌آموز را از مکالمه‌های حفظ‌شده به سمت ارتباط مستقل می‌برند. 

در B1 چه چیزهایی را بیشتر تمرین کنیم؟

در این مرحله، بهتر است تمرکز از «یاد گرفتن زبان» به سمت استفاده کردن از زبان تغییر کند. یعنی:

• Speaking: درباره موضوعی، دو تا سه دقیقه صحبت کنید.

• Listening: محتوای کوتاه و متناسب با سطح خودتان گوش دهید و ایده اصلی را پیدا کنید.

• Reading: متن‌هایی درباره موضوعات مورد علاقه‌تان بخوانید.

• Writing: ایمیل، پیام، تجربه شخصی یا نظر کوتاه بنویسید.

• Vocabulary: لغات را در عبارت و جمله یاد بگیرید.

مثلاً به جای حفظ کردن decision = تصمیم؛ یاد بگیرید:

make a decision

و بعد:

.I need to make a decision by Friday

این روش به فعال شدن واژگان در Speaking کمک می‌کند.

مرحله چهارم: B2؛ از «می‌توانم صحبت کنم» تا «می‌توانم دقیق صحبت کنم» 

در B2، زبان‌آموز دیگر فقط تلاش نمی‌کند منظورش را منتقل کند. باید بتواند دقیق‌تر، روان‌تر و با ساختار متنوع‌تر صحبت و نوشتن کند. مثلاً در B1 ممکن است بگویید:

.I don't like social media because people spend too much time on it

در B2 می‌توانید دیدگاه را دقیق‌تر کنید:

Although social media makes it easier to stay connected, I think excessive use can negatively affect people's concentration and relationships

تفاوت فقط در استفاده از لغات سخت‌تر نیست. زبان‌آموز B2 می‌تواند ایده‌ها را به هم مرتبط کند، نظرش را تعدیل کند، مثال بیاورد و درباره دیدگاه‌های متفاوت صحبت کند. در این مرحله ساختارهایی مانند شرطی‌ها، جملات مجهول، relative clauses، reported speech و linking expressions اهمیت بیشتری پیدا می‌کنند؛ اما همچنان هدف اصلی، استفاده از آنها در ارتباط واقعی است.

آیا برای آموزش زبان انگلیسی از صفر باید Grammar را کامل بخوانیم؟

از رایج‌ترین اشتباه‌ها این است که زبان‌آموز فکر می‌کند ابتدا باید تمام Grammar را یاد بگیرد و بعد شروع به صحبت کردن کند. در عمل، چنین مرحله‌ای وجود ندارد. اگر امروز Past Simple یاد گرفتید، همان روز درباره اتفاقی واقعی در گذشته صحبت کنید:

.I watched a movie last night

بعد جزئیات بیشتری اضافه کنید:

.I watched a movie last night with my sister. We both liked it

Grammar باید در کنار چهار مهارت حرکت کند، نه اینکه ماه‌ها جدا از Speaking و Listening مطالعه شود.

برنامه روزانه پیشنهادی برای آموزش زبان انگلیسی از پایه

اگر زمان محدودی دارید، لازم نیست هر روز چند ساعت مطالعه کنید. برنامه‌ای ۳۰ دقیقه‌ای منظم می‌تواند شروع خوبی باشد.

۱۰ دقیقه Listening

فایلی کوتاه و متناسب با سطح خود گوش دهید. بار اول برای فهم کلی و بار دوم برای توجه به عبارت‌های مهم.

۱۰ دقیقه Speaking

درباره همان موضوع با صدای بلند صحبت کنید. مثلاً اگر فایل درباره خرید بوده، بگویید:

.I usually shop online because it's easier for me

۵ دقیقه Vocabulary

سه تا پنج واژه یا عبارت کاربردی انتخاب کنید و برای هرکدام جمله‌ای شخصی بسازید.

۵ دقیقه Review

مطالب روزهای قبل را مرور کنید. اصل مهم این است که هر روز کمی استفاده کنید، نه اینکه روزی پنج ساعت بخوانید و چهار روز هیچ کاری انجام ندهید.

یادگیری زبان از صفر، روزانه ۱۵ دقیقه

حتی ۱۵ دقیقه هم می‌تواند برای آموزش زبان انگلیسی از صفر مفید باشد، به شرطی که تمرین هدفمند باشد. مثلاً:

• ۵ دقیقه: گوش دادن به گفت‌وگوی کوتاه

• ۵ دقیقه: تکرار چند جمله و ساختن جمله‌های مشابه

• ۵ دقیقه: صحبت آزاد درباره همان موضوع

مثلاً جمله:

.I usually have lunch at home

را به زندگی خودتان وصل کنید:

.I usually have lunch at work

یا:

.I usually have lunch with my colleagues

این تبدیل کوچک از جمله آماده به جمله شخصی، از مهم‌ترین قدم‌ها در فعال کردن زبان است.

چطور بفهمیم آماده رفتن از سطحی به سطح بعد هستیم؟

تمام کردن هر جلد کتاب لزوماً به معنی تمام شدن آن سطح نیست. برای مثال، اگر کتاب A2 را تمام کرده‌اید اما هنوز نمی‌توانید درباره آخرین سفرتان چند جمله مرتبط بگویید، احتمالاً باید بخشی از A2 را بیشتر تمرین کنید. بهتر است خودتان را با توانایی‌ها ارزیابی کنید.

• پایان A1: می‌توانید خودتان و زندگی روزمره‌تان را با جمله‌های ساده معرفی کنید.

• پایان A2: می‌توانید درباره موضوعات آشنا، تجربه‌های ساده و برنامه‌های خود صحبت کنید.

• پایان B1: می‌توانید درباره موضوعات آشنا چند دقیقه صحبت کنید، نظر بدهید و دلیل بیاورید.

• پایان B2: می‌توانید درباره موضوعات مختلف با جزئیات بیشتر صحبت کنید، دیدگاه‌های متفاوت را بررسی کنید و ارتباط نسبتاً روان و مستقلی داشته باشید.

این نوع ارزیابی از شمردن تعداد کتاب‌ها یا لغات حفظ‌شده کاربردی‌تر است.

چه مدت طول می‌کشد از صفر به B2 برسیم؟

برای این سؤال عددی ثابت وجود ندارد. اگر کسی قبلاً زبان دیگری یاد گرفته باشد، هر روز تمرین کند و فرصت استفاده واقعی از انگلیسی داشته باشد، مسیرش با فردی که هفته‌ای یک جلسه کلاس می‌رود متفاوت خواهد بود. حتی در چارچوب CEFR نیز سطح زبان با توانایی انجام کارهای زبانی تعریف می‌شود، نه تعداد ماه‌هایی که فرد مطالعه کرده است. پس به جای وعده‌هایی مثل: «B2 در شش ماه تضمینی!» بهتر است پیشرفت را مرحله‌ای اندازه بگیرید. امروز می‌توانید ۳۰ ثانیه صحبت کنید؟ ماه بعد چند دقیقه؟ چند ماه بعد می‌توانید درباره موضوعی نظر بدهید و برایش دلیل بیاورید؟ این‌ها نشانه‌های واقعی پیشرفت هستند. 

همزمان از چند منبع استفاده نکنید

وقتی فردی یادگیری زبان انگلیسی از صفر را شروع می‌کند، معمولاً با مشکلی عجیب روبه‌رو می‌شود: منابع بیش از حد. اپلیکیشنی برای Vocabulary، کانالی برای Grammar، کتابی برای Reading، چند پادکست و چند صفحه اینستاگرامی؛ نتیجه هم معمولاً این است که هیچ‌کدام به‌طور منظم ادامه پیدا نمی‌کنند. برای شروع، یک مسیر اصلی داشته باشید و منابع جانبی را محدود نگه دارید. مثلاً: منبع اصلی + منبع Listening + تمرین Speaking. بعد از اینکه عادت مطالعه شکل گرفت، می‌توانید منابع بیشتری اضافه کنید.

تمرین اختصاصی: «سه جمله، یک داستان»

برای اینکه لغات و Grammar را از حالت تئوری خارج کنید، هر روز سه جمله درباره اتفاقی واقعی بنویسید و بعد بدون نگاه کردن به متن، آنها را با صدای بلند تعریف کنید. مثلاً موضوع: Yesterday

.I woke up late

.I missed the bus

.I arrived at work ten minutes late

روز بعد همان داستان را کمی گسترش دهید:

.I woke up late because I didn't sleep well. I missed the bus, so I had to take a taxi

در این تمرین، بدون اینکه وارد درسی سنگین شوید، Vocabulary، Grammar، Speaking و Fluency با هم تمرین می‌شوند.

آموزش زبان انگلیسی را با «استفاده» جلو ببرید

اگر قرار است این مسیر واقعاً نتیجه بدهد، از همان ابتدا زبان را وارد زندگی روزمره کنید. هنگام خرید، نام چند محصول را به انگلیسی بخوانید. هنگام دیدن فیلم، جمله کوتاهی را یادداشت کنید. اگر کاری را هر روز انجام می‌دهید، سعی کنید آن را با چند جمله انگلیسی توصیف کنید. مثلاً صبح:

.I'm making breakfast

در مسیر:

.The traffic is really heavy today

بعد از کار:

.I'm tired, so I'm going to rest for a while

این جمله‌ها ممکن است بسیار ساده باشند، اما ارزششان در این است که به موقعیتی واقعی متصل شده‌اند.

مسیر پیشنهادی آموزش زبان انگلیسی از صفر تا B2

اگر بخواهیم کل مسیر  آموزش زبان از پایه تا سطح B2 را در نقشه‌ای خلاصه کنیم:

صفر → ساخت پایه‌های واژگان و جمله‌سازی

↓

A1 → ارتباط ساده درباره خود و نیازهای روزمره

↓

A2 → صحبت درباره تجربه‌ها، برنامه‌ها و موضوعات آشنا

↓

B1 → بیان نظر، توضیح تجربه و صحبت مستقل‌تر

↓

B2 → ارتباط روان‌تر، دقیق‌تر و استدلالی‌تر

در تمام این مراحل چهار مهارت باید در کنار هم رشد کنند: Listening + Speaking + Reading + Writing و Grammar و Vocabulary نیز باید در خدمت این مهارت‌ها باشند، نه اینکه به هدف نهایی تبدیل شوند.

جمع‌بندی

آموزش زبان انگلیسی از صفر، مسابقه‌ای برای حفظ کردن بیشترین تعداد لغت یا تمام کردن سریع‌ترین تعداد کتاب نیست. اگر مسیر درستی داشته باشید، ابتدا پایه‌های A1 را می‌سازید، در A2 وارد موقعیت‌های متنوع روزمره می‌شوید، در B1 استقلال بیشتری در بیان تجربه و نظر پیدا می‌کنید و در B2 می‌توانید درباره موضوعات مختلف با دقت و انعطاف بیشتری ارتباط برقرار کنید.

در این مسیر، این اصل را همیشه به خاطر داشته باشید: هر چیزی که یاد می‌گیرید باید فرصتی برای استفاده داشته باشد. اگر ساختار گرامری یاد گرفتید، با آن جمله‌ای درباره زندگی خودتان بسازید. اگر لغت جدیدی یاد گرفتید، آن را در عبارتی طبیعی به کار ببرید. اگر Listening انجام دادید، چند جمله درباره همان موضوع بگویید.

پیشرفت واقعی زمانی اتفاق می‌افتد که انگلیسی از «درس» به بخشی از زندگی روزمره شما تبدیل شود.

دوره آموزش زبان بزرگسالان از صفر در هیربد

حتی اگر هیچ‌گونه آشنایی با زبان انگلیسی ندارید و بزرگسال هستید، ما در هیربد برای شما نیز دوره آموزشی طراحی کرده‌ایم. دوره آموزش زبان بزرگسالان هیربد با تکیه بر تقویت مهارت‌های چهارگانه زبان انگلیسی، شما را برای ورود به دنیای زبان آماده خواهد کرد. دانشجویان، شاغلین و دیگر بزرگسالان می‌توانند بعد از تعیین سطح در هیربد، در دوره‌ی متناسب خود شرکت کنند. این دوره‌ها آنلاین بوده و از اتلاف زمان رفت‌وآمد جلوگیری می‌کند.