اگر تصمیم گرفته‌اید برای IELTS آماده شوید اما نمی‌دانید باید از کلاس زبان شروع کنید، تعیین سطح بدهید یا مستقیماً سراغ تست‌های آزمون بروید، اولین قدم این است که هدف، سطح فعلی و فاصله تا نمره موردنیاز را مشخص کنید.
در این مطلب، هیربد مسیر آماده‌سازی IELTS را از انتخاب نوع آزمون و تعیین سطح تا مشخص کردن نمره هدف، شناسایی نقاط ضعف، برنامه‌ریزی برای Listening، Reading، Writing و Speaking و استفاده از آزمون‌های آزمایشی بررسی خواهد کرد. همچنین توضیح می‌دهیم اگر سطح زبانتان پایین‌تر از حد موردنیاز است، چرا نباید خیلی زود وارد تکنیک‌های آزمون شوید و چگونه می‌توان مسیر یادگیری را بر اساس نمره هدف طراحی کرد.
کدام آزمون IELTS را بدهیم؟
آزمون IELTS در دو نوع اصلی Academic و General Training برگزار می‌شود. هر دو آزمون آیلتس چهار مهارت Listening، Reading، Writing و Speaking را ارزیابی می‌کنند و Listening و Speaking در هر دو نوع یکسان هستند؛ تفاوت اصلی در Reading و Writing است. انتخاب آزمون باید بر اساس هدف واقعی شما انجام شود، نه اینکه صرفاً Academic را سخت‌تر یا General را آسان‌تر تصور کنید.
اگر قصد تحصیل در مقطع کارشناسی یا تحصیلات تکمیلی در محیط دانشگاهی انگلیسی‌زبان را دارید، معمولاً IELTS Academic گزینه موردنیاز شماست. این آزمون همچنین برای برخی مسیرهای ثبت حرفه‌ای در کشورهای انگلیسی‌زبان استفاده می‌شود. در مقابل، IELTS General Training بیشتر برای مهاجرت، کار یا آموزش و تحصیل در سطح پایین‌تر از دانشگاه طراحی شده است. با این حال، شرایط هر دانشگاه، سازمان یا برنامه مهاجرتی می‌تواند متفاوت باشد و قبل از ثبت‌نام باید الزام دقیق مقصدتان را بررسی کنید.
تفاوت Academic و General دقیقاً چیست؟
همان‌طور که اشاره شد،در Listening و Speaking تفاوتی بین دو آزمون وجود ندارد، اما Reading و Writing ساختار متفاوتی دارند. در Academic، متن‌های Reading ماهیت دانشگاهی‌تری دارند و Writing Task 1 شامل توصیف و تحلیل اطلاعاتی مانند نمودار، جدول، فرایند یا نقشه است. در General Training، Reading بیشتر بر متن‌های روزمره و محیط کار تمرکز دارد و در Writing Task 1 باید نامه‌ای متناسب با موقعیت بنویسید.
برای مثال، در Academic ممکن است در Writing Task 1 با نموداری درباره تغییرات جمعیت یا میزان فروش مواجه شوید؛ اما در آیلتس General ممکن است لازم باشد برای صاحبخانه، مدیر یا سازمانی نامه بنویسید. بنابراین اگر هنوز نمی‌دانید کدام آزمون را باید بدهید، قبل از خرید کتاب و شروع برنامه مطالعاتی، هدف نهایی خود را مشخص کنید.
قدم اول؛ هدف خود را به نمره مشخص تبدیل کنید
«می‌خواهم IELTS بگیرم» هدف کاملی نیست. IELTS نمره قبولی ثابتی ندارد و هر دانشگاه، سازمان، کارفرما یا برنامه مهاجرتی می‌تواند حداقل نمره موردنیاز خودش را تعیین کند. نمره IELTS در مقیاس 0 تا 9 گزارش می‌شود و برای هر چهار مهارت نیز نمره جداگانه دریافت می‌کنید. مثلاً هدف می‌تواند چنین باشد: Overall 7.0, with no band below 6.5 یا: Overall 6.5, with at least 6.0 in each skill.
این تفاوت اهمیت زیادی دارد. فرض کنید برای مقصد موردنظر شما Overall 7 لازم است اما Writing نباید کمتر از 6.5 باشد. در این حالت برنامه مطالعه شما نمی‌تواند فقط روی میانگین کلی تمرکز کند؛ باید Writing را نیز به سطح موردنیاز برسانید.
پس به جای اینکه بگویید: «می‌خواهم IELTS خوبی بگیرم.»؛ هدف را به شکل قابل‌اندازه‌گیری بنویسید: «می‌خواهم تا شش ماه آینده در IELTS Academic به Overall 7 برسم و هیچ مهارتی کمتر از 6.5 نباشد.». حالا مسیر شما مشخص‌تر شده است. می‌دانید چه آزمونی، چه نمره‌ای و چه بازه زمانی‌ای دارید.
قدم دوم؛ قبل از شروع کلاس تعیین سطح کنید
یکی از رایج‌ترین اشتباه‌ها این است که زبان‌آموز بدون شناخت سطح فعلی، مستقیماً کتاب IELTS تهیه می‌کند. در حالی که IELTS خودش سطح زبان را از صفر آموزش نمی‌دهد؛ آزمونی است که توانایی استفاده از زبان را در چهار مهارت ارزیابی می‌کند.
بنابراین پیش از انتخاب برنامه، باید بدانید اکنون تقریباً در چه نقطه‌ای قرار دارید. تعیین سطح می‌تواند شامل ارزیابی Grammar، Vocabulary، Reading، Listening و در صورت امکان Speaking و Writing باشد. تنها نتیجه یک تست چهارگزینه‌ای نمی‌تواند تصویر کاملی از آمادگی IELTS ارائه دهد، چون دو مهارت Writing و Speaking نیازمند ارزیابی عملکرد واقعی زبان‌آموز هستند.
برای مثال، ممکن است فردی در تست‌های Grammar عملکرد خوبی داشته باشد اما هنگام صحبت کردن نتواند جمله‌های خود را روان و منسجم بیان کند. چنین زبان‌آموزی از نظر دانش زبانی با کسی که در Grammar ضعیف است شرایط یکسانی ندارد و برنامه آموزشی او نیز نباید مشابه باشد.
تعیین سطح IELTS با آزمون آزمایشی چه تفاوتی دارد؟
تعیین سطح عمومی و Mock Test IELTS دو کار متفاوت هستند. آزمون تعیین سطح می‌خواهد بفهمد سطح کلی زبان شما کجاست؛ اما آزمون آزمایشی IELTS بررسی می‌کند در قالب واقعی آزمون چقدر می‌توانید عملکرد داشته باشید.
برای مثال، زبان‌آموزی ممکن است سطح عمومی B2 داشته باشد اما به دلیل ناآشنایی با ساختار IELTS در اولین Mock Test نمره پایین‌تری بگیرد. مشکل چنین فردی لزوماً کمبود دانش زبان نیست؛ ممکن است با مدیریت زمان، انواع سؤال‌ها، ساختار Writing یا معیارهای ارزیابی Speaking آشنا نباشد. منابع رسمی IELTS نیز توصیه می‌کنند زبان‌آموزان با نمونه سؤال‌های واقعی با قالب آزمون آشنا شوند و تست‌ها را در شرایط زمانی مناسب تمرین کنند.
قدم سوم؛ فاصله بین سطح فعلی و نمره هدف را پیدا کنید
حالا سه اطلاعات مهم دارید: سطح فعلی + نمره هدف + زمان باقی‌مانده. این سه مورد پایه برنامه‌ریزی هستند. فرض کنید زبان‌آموزی برای IELTS Academic به Overall 7 نیاز دارد و نتیجه ارزیابی اولیه او چنین است:
مهارت | وضعیت فعلی | هدف |
|---|---|---|
Listening | 6.5 | 7.5 |
Reading | 6.5 | 7.5 |
Writing | 5.5 | 6.5 |
Speaking | 6.0 | 7.0 |
در این شرایط، افزایش یکسان زمان مطالعه برای همه مهارت‌ها منطقی نیست. Writing فاصله بیشتری با هدف دارد و احتمالاً باید بخش بیشتری از برنامه را به آن اختصاص داد.
نکته مهم این است که Overall فقط میانگین ساده‌ای از برداشت ذهنی شما درباره چهار مهارت نیست؛ نمره هر مهارت به شکل جداگانه محاسبه و سپس Overall از آنها به دست می‌آید. بنابراین باید برنامه را بر اساس عملکرد هر مهارت طراحی کرد.
قدم چهارم؛ اگر سطح زبان پایین است، مستقیم سراغ IELTS نروید
اگر در تعیین سطح مشخص شود که هنوز در Grammar، Vocabulary، Reading یا Listening پایه مشکل جدی دارید، شروع مستقیم با کتاب‌های IELTS ممکن است روند یادگیری را سخت‌تر کند. برای مثال، زبان‌آموزی که هنوز نمی‌تواند زمان‌های اصلی انگلیسی را در جمله‌های ساده به‌درستی استفاده کند، با حفظ کردن قالب‌های Writing Task 2 الزاماً به نمره بالا نمی‌رسد. او ابتدا باید توانایی ساخت جمله، گسترش واژگان و درک متن را تقویت کند و بعد این دانش را در قالب IELTS به کار بگیرد.
این مسیر شاید در ابتدا طولانی‌تر به نظر برسد، اما باعث می‌شود زبان‌آموز به جای حفظ کردن تکنیک‌ها، پایه‌ای داشته باشد که بتواند تکنیک را روی آن اجرا کند.
IELTS برای زبان‌آموز متوسط از کجا شروع می‌شود؟
اگر سطح شما متوسط یا بالاتر است، می‌توان همزمان دو مسیر را پیش برد: تقویت زبان و آشنایی با آزمون. مثلاً زبان‌آموزی که حدود B1 یا B2 است می‌تواند در کنار تقویت Vocabulary و Grammar، به تدریج با Reading Passage، Listening، Writing Task 1 یا Task 2 و Speaking Part 2 آشنا شود.
در این مرحله هدف نباید فقط حل کردن تعداد زیادی تست باشد. باید متوجه شوید چرا پاسخ درست یا غلط بوده است و در Writing و Speaking نیز بدانید چه چیزی باعث کاهش یا افزایش نمره می‌شود.
در ارزیابی رسمی IELTS، Writing بر اساس چهار معیار اصلی از جمله Task Response، Coherence and Cohesion، Lexical Resource و Grammatical Range and Accuracy بررسی می‌شود. Speaking نیز بر اساس Fluency and Coherence، Lexical Resource، Grammatical Range and Accuracy و Pronunciation ارزیابی می‌شود.
قدم پنجم؛ چهار مهارت را جداگانه بررسی کنید
یکی از اشتباهات رایج این است که زبان‌آموز می‌گوید «سطحم 6 است» و دیگر به تفاوت مهارت‌ها توجه نمی‌کند. ممکن است کارنامه‌ای داشته باشید که در Listening و Reading قوی باشید اما Writing و Speaking شما فاصله قابل‌توجهی با آنها داشته باشد. برای همین، بعد از آزمون تشخیصی بهتر است چنین جدولی بسازید:
مهارت | نمره فعلی | هدف | اولویت |
|---|---|---|---|
Listening | 6.5 | 7 | متوسط |
Reading | 7 | 7.5 | متوسط |
Writing | 5.5 | 6.5 | خیلی زیاد |
Speaking | 6 | 7 | زیاد |
حالا برنامه شما دیگر کلی نیست. می‌دانید باید بیشترین انرژی را روی Writing و Speaking بگذارید.
Listening را چگونه تا نمره هدف بالا ببریم؟
Listening فقط با گوش دادن منفعلانه به فیلم و پادکست تقویت نمی‌شود. بخشی از تمرین باید دقیقاً با هدف شناخت سؤال، پیش‌بینی پاسخ، تشخیص کلمات کلیدی و بررسی اشتباهات انجام شود. مثلاً بعد از حل Listening Test، فقط تعداد جواب‌های درست را ثبت نکنید. مشخص کنید چرا پاسخ اشتباه بوده است:
کلمه را نشنیدم؟
شنیدم اما معنی را نفهمیدم؟
املای پاسخ اشتباه بود؟
گزینه گمراه‌کننده را انتخاب کردم؟
تمرکزم را در بخشی از فایل از دست دادم؟
این تحلیل به شما می‌گوید مشکل واقعی کجاست.
Reading را فقط با تست زیاد تمرین نکنید
در Reading نیز تعداد تست مهم است، اما تحلیل تست اهمیت بیشتری دارد. اگر هر بار تستی را در زمان مشخص حل کنید و فقط نمره را ثبت کنید، ممکن است همان اشتباه‌ها بارها تکرار شوند. برای مثال، اگر در سؤال‌های True/False/Not Given مرتباً اشتباه می‌کنید، باید ابتدا تفاوت معنایی این سه گزینه را کاملاً درک کنید و بعد روی متن‌های مختلف تمرین داشته باشید.
در IELTS Academic و General Training، Reading از نظر محتوا و نوع متن تفاوت دارد و سطح دشواری مورد انتظار نیز می‌تواند متفاوت باشد؛ منابع رسمی IELTS حتی برای Reading درباره تعداد پاسخ‌های موردنیاز برای رسیدن به Band مشخص، جدول‌های جداگانه ارائه می‌کنند.
Writing را از همان ابتدا جدی بگیرید
Writing برای بسیاری از زبان‌آموزان یکی از سخت‌ترین بخش‌های مسیر است؛ چون دانستن Grammar و Vocabulary به‌تنهایی تضمین نمی‌کند بتوانید پاسخ مناسبی برای Task بنویسید. برای مثال، در Academic Writing Task 2 باید بتوانید موضع خود را مشخص کنید، ایده‌ها را توسعه دهید و آنها را با مثال و توضیح مناسب پشتیبانی کنید.
در General Training نیز Task 1 بر نوشتن نامه متناسب با موقعیت تمرکز دارد. Task 2 در Writing هر دو آزمون وزن بیشتری در نمره‌دهی دارد. به همین دلیل بهتر است Writing فقط در ماه آخر وارد برنامه نشود. از زمانی که وارد مسیر IELTS می‌شوید، باید نوشتن، دریافت بازخورد و اصلاح نوشته را به شکل مستمر تمرین کنید.
Speaking را به حفظ کردن جواب تبدیل نکنید
در Speaking هدف این نیست که برای موضوعات احتمالی متن‌های طولانی حفظ کنید. بهتر است یاد بگیرید درباره موضوعات مختلف ایده بسازید، مثال بزنید، توضیح دهید و مکالمه را ادامه دهید. مثلاً اگر موضوع Part 2 درباره فردی تأثیرگذار باشد، به جای حفظ کردن متنی ثابت، می‌توانید یک ساختار ذهنی داشته باشید:
Who → How you know the person → What they did → Why they influenced you
بعد همان ساختار را با اطلاعات واقعی خودتان کامل کنید. این روش باعث می‌شود در مواجهه با موضوعی کمی متفاوت، وابسته به متن حفظ‌شده نباشید.
قدم ششم؛ برنامه را بر اساس نمره هدف تنظیم کنید
حالا می‌توان برنامه یادگیری زبان برای آیلتس را به سه مرحله تقسیم کرد:
مرحله پایه‌سازی
در این مرحله تمرکز اصلی روی زبان است: Grammar، Vocabulary، Reading، Listening و توانایی تولید زبان. اگر سطح فعلی پایین‌تر از نیاز آزمون باشد، این مرحله می‌تواند بخش قابل‌توجهی از مسیر را تشکیل دهد.
مرحله ورود به IELTS
در این مرحله زبان‌آموز علاوه بر تقویت زبان، ساختار آزمون و انواع سؤال‌ها را یاد می‌گیرد. هدف این است که دانش زبان به عملکرد آزمونی تبدیل شود.
مرحله نمره‌گیری
در مرحله آخر آماده شدن برای آزمون آیلتس، تمرکز بیشتر روی تست‌های کامل، مدیریت زمان، تحلیل خطاها، Writing و Speaking با بازخورد و شبیه‌سازی آزمون است. در این مرحله باید بتوانید عملکرد خود را در شرایط نزدیک به آزمون واقعی اندازه‌گیری کنید.
برای رسیدن به Band 6، 7 یا 8 چه تفاوتی وجود دارد؟
هرچه نمره هدف بالاتر می‌رود، صرفاً «لغت بیشتر» یا «Grammar بیشتر» کافی نیست. در نمره‌های بالاتر، کیفیت استفاده از زبان، دقت، انسجام، دامنه واژگان و توانایی انتقال دقیق ایده اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. برای مثال، زبان‌آموزی که هدفش Band 6 است ممکن است بیشتر روی رفع خطاهای پایه و پاسخ‌گویی مؤثر تمرکز کند؛ اما کسی که هدف Band 8 دارد باید کنترل بسیار بیشتری روی زبان و کیفیت پاسخ‌هایش داشته باشد. بنابراین برنامه‌ای که برای Band 6 طراحی شده را نمی‌توان بدون تغییر برای Band 8 استفاده کرد.
چقدر زمان برای رسیدن به نمره هدف لازم است؟
برای این سؤال نمی‌توان عدد ثابتی برای همه زبان‌آموزان تعیین کرد. مدت زمان به سطح فعلی، نمره هدف، تعداد ساعت مطالعه، کیفیت تمرین، تجربه قبلی زبان‌آموز و فاصله بین مهارت‌ها بستگی دارد. مثلاً فردی که تقریباً به Band 6 رسیده و هدفش 6.5 است، شرایط کاملاً متفاوتی با زبان‌آموزی دارد که هنوز در سطح پایه قرار دارد و می‌خواهد به 7 برسد.
به همین دلیل وعده‌هایی مانند «رسیدن قطعی به Band 7 در سه ماه» بدون دانستن سطح اولیه و شرایط زبان‌آموز منطقی نیست. بهتر است ابتدا فاصله واقعی مشخص شود و سپس زمان موردنیاز بر اساس آن تخمین زده شود.
چه زمانی باید Mock Test بزنیم؟
آزمون آزمایشی فقط برای هفته آخر نیست. یک Mock Test تشخیصی در ابتدای مسیر کمک می‌کند نقطه شروع مشخص شود. در ادامه نیز می‌توان در فواصل مشخص آزمون کامل گرفت تا مشخص شود آیا برنامه واقعاً نتیجه داده است یا خیر. برای مثال:
شروع مسیر: تشخیص سطح و نقاط ضعف
میانه مسیر: بررسی پیشرفت و اصلاح برنامه
نزدیک آزمون: شبیه‌سازی شرایط واقعی و بررسی آمادگی
در تست‌های رسمی IELTS نیز توصیه می‌شود با نمونه سؤال‌ها با ساختار آزمون آشنا شوید، تمرین را در شرایط زمانی انجام دهید و پاسخ‌ها را بررسی کنید.
اشتباه رایج؛ شروع IELTS با خرید چند کتاب
داشتن منابع زیاد به معنی داشتن برنامه خوب نیست. ممکن است زبان‌آموز چند کتاب Vocabulary، چند مجموعه تست و چند منبع Writing داشته باشد اما نداند هرکدام را چه زمانی و با چه هدفی استفاده کند. منبع آموزش آیلتس باید در خدمت برنامه باشد، نه اینکه برنامه بر اساس تعداد کتاب‌ها ساخته شود. اگر هدف شما Band 7 است، ابتدا باید بدانید اکنون چه نمره‌ای دارید، در کدام مهارت ضعف دارید و برای رسیدن به هدف چه فاصله‌ای وجود دارد. بعد بر اساس این اطلاعات منبع انتخاب کنید.
جمع‌بندی؛ IELTS را از نمره هدف شروع کنید، نه از کتاب
شروع IELTS بهتر است با خرید کتاب یا حل کردن تست آغاز نشود. ابتدا هدف خود را مشخص کنید، Academic یا General Training را بر اساس مقصد انتخاب کنید، تعیین سطح انجام دهید و عملکرد چهار مهارت را جداگانه بررسی کنید. سپس فاصله بین سطح فعلی و نمره هدف را پیدا کنید و برنامه را بر اساس همین فاصله تنظیم کنید. اگر پایه زبان ضعیف است، ابتدا باید روی General English و مهارت‌های اصلی کار شود. اگر سطح زبان مناسب است، می‌توان همزمان با تقویت مهارت‌ها وارد ساختار IELTS شد. در مرحله بعد، تمرین تخصصی هر مهارت، دریافت بازخورد، آزمون‌های آزمایشی و تحلیل اشتباهات اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
در نهایت، مسیر موفقیت در IELTS برای هر زبان‌آموز یکسان نیست. ممکن است کسی بیشترین زمان را برای Writing نیاز داشته باشد و فرد دیگری با تمرکز روی Reading و Listening سریع‌تر به نمره هدف برسد. مسیر درست از جایی شروع می‌شود که بدانید الان کجا هستید و دقیقاً می‌خواهید به کجا برسید.
دوره آیلتس آکادمی زبان هیربد
اگر به دنبال آمادگی برای آزمون آیلتس هستید، شرکت در دوره‌های آموزشی هیربد ویژه IELTS را به شما توصیه می‌کنیم. در این دوره، مهارت‌های چهارگانه زبان انگلیسی آن‌طور که در آزمون آیلتس انتظار می‌رود، تقویت خواهد شد. این دوره، کوتاه‌ترین دوره‌ای است که شما می‌توانید برای آیلتس شرکت کنید. در پایان، شما آمادگی کامل برای شرکت در آزمون و دریافت نمره و سطح مورد انتظار خود را خواهید داشت.